Zamonamiz alkimyogarlari

Yadro reaksiyalari bu - har qanday kimyoviy unsurni oltinga aylantirishni orzu qilgan va buning ilinjida ming bir xil aralashma, qotishma va eritmalarni tayyorlab ko‘rgan o‘rta asr alkimyogarlarining ro‘yobga chiqqan istaklaridir desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Albatta, ularning istaklari aynan o‘sha holatda (ya'ni, istalgan unsurni tillaga aylanitiradigan tarzda) amalga oshgani yo‘q: elementlarning yadrolarini parchalash yoki biriktirish bilan tilla paydo bo‘lmaydi. Ammo, bunday yadro reaksiyalarining borishi davomida ajralib chiqadigan energiyani haqiqiy oltindan nimasi kam?

Elektron ozib qoldi... yoxud "nodoimiy" "doimiylar"

Elektron massasi 0.00054857990943(23) emas, balki, 0.000548579909067(14)(9)(2) massaning atom birligini tashkil etadi (qavs ichida, aniq o'rnatilmagan son qiymatlar keltirilmoqda). Massaning birligining o'zi esa, 1.66·10^-27 kg ni tashkil etadi. Bunday "mayda" sonlar kimga kerak o'zi?

Elektronning massasi shu darajada kichikki, hatto atiga bitta proton va bitta elektronga ega bo'lgan vodorod atomining massasini aniqlashda, elektronning massasini e'tiborga olmasa ham bo'laveradi. Biroq uning massasi – biz yashayotgan butun borliq, olamning tabiatini tavsiflovchi eng asosiy fizik doimiylardan (konstantalardan) biridir. Bu ma'noda esa, uning massasi bilan hisoblashmaslik haqida gap bo'lishi mumkin emas.

Bu boradagi eng katta aniqlikka ega o'lchashlar, bundan bir necha yillar avval amalga oshirilgan bo'lib, uning qiymati 2006-yilda O'TXQning Fan va Texnika Muvofiqlashtirvchi Qo'mitasi (CODATA) tomonidan rasman qabul qilingan va SI tizimi doirasida butun dunyo bo'yicha amaliy va nazariy hisoblashlar uchun joriy etilgan edi. Yanada kattaroq (bizning misolimizda yanada kichikroq) natijaga erishishga, aniqrog'i, elektron massasining yanada aniqroq qiymatini qayd etishga, Olmoniya Yadro fizikasi Institutining Maks Plank nomidagi ilmiy jamiyati fizik olimlari urinib ko'rishdi.

Umumiy ximiya

Mualliflar: N.L. Glinka

Tematik yo'nalishi: Kimyo

Tarixi: Toshkent, "O'qituvchi" nashriyoti, 1971-yil.

Orbita.Uz taqdim etayotgan elektron nusxa: .Djvu va .pdf formatlaridagi variantlarda, sifatli skanerlangan.

Grafikasi: O'zbek tili kirill alifbosida.

Jozayya Uillard Gibbs

Jozayya Uillard Gibbs (inglizcha Josiah Willard Gibbs) - Amerika fizigi, buyuk fizik-kimyogar, matematik va mexanik. Kimyoviy termodinamika asoschisi, termodinamikaning matematik nazariyasi, vektor tahlillari va statistik fizika fanlarining poydevorini qurgan buyuk olimlardan biri. Uning mazkur sohalarda amalga oshirgan tadqiqotlari va nazariy qarashlari, zamonaviy ilm-fan rivojiga juda katta ta'sir o'tkazgan.

Jozayya Gibbs, 1839-yilning 11-fevral sanasida, Konnektikut shtatining Nyu-Heyven shahrida tug'ilgan. o'rta ta'limni, 15-yoshida, Hopkins maktabida tamomlab, Yel kollejiga o'qishga kirgan va 1858-yilda, mazkur kollejni a'loga tamomlab, eng ilg'or o'quvchilar safida, matematika va lotin tili bo'yicha yutuqlari uchun maxsus mukofotga erishgan. Shundan so'ng u, 1863-yilda Yeldagi Sheffild Ilmiy Maktabida, "Tishli uzatmalar uchun g'ildirak tushlarining shakli haqida" nomli dissertatsiyasini muvaffaqiyatli ravishda yoqlaydi va AQSH tarixida birinchi bo'lib, "Texnika fanlari doktori" ilmiy unvonini qo'lga kiritadi. Keyingi ikki yil davomida u Yel universitetida lotin tili va tabiiy fanlar falsafasi fanlaridan dars beradi. 1866-yilda, ta'limni davom ettirish maqsadida Yevropaga yo'l oladi va avvaliga Parij va Berlinda bir yildan yashab, ta'lim oladi. Keyin esa Geydelbergga ko'chib o'tadi va o'sha yerda mashhur olmon olimlari Kirxgof va Gelmgoltslar bilan tanishadi. o'sha yillarda olmonlar kimyo, fizik-kimyo va termodinamika borasida yetakchi ilmiy salohiyat egalari hisoblanishar edi. Gibbs ular bilan o'z g'oyalari va ilmiy qarashlari borasida fikr almashib, chuqur tajriba orttirishiga erishgan.

Oliy matematikadan amaliy mashg‘ulotlar

Muallif: N.V. Bogomolov

Tarjimonlar: H. Alimov, M. Sagdullayev

Tematik yo‘nalishi: Oliy matematika, masalalar to‘plamlari, amaliy mashg‘ulotlar

Tarixi: Toshkent, "O‘qituvchi" nashriyoti, 1976-yil.

Orbita.Uz taqdim etayotgan elektron nusxa: .Djvu va .pdf formatlaridagi variantlarda, sifatli skanerlangan.

Grafikasi: O‘zbek tili kirill alifbosida.

Organik ximiya

Mualliflar: O. Sodiqov, O. Yo‘ldoshev, Q. Sultonov

Tematik yo‘nalishi: Kimyo, organik kimyo,

Tarixi: Toshkent, «O‘qituvchi» nashriyoti, 1971 yil.

Orbita.Uz taqdim etayotgan elektron nusxa: .Djvu va .pdf formatlaridagi variantlarda, sifatli skanerlangan.

Grafikasi: O‘zbek tili kirill alifbosida.

Elementar matematikadan masalalar. I-qism. (Saxaev)

Muallif: M. Saxaev

Tematik yo‘nalishi: Matematika, masalalar va misollar to‘plamlari.

Tarixi: Toshkent, "O‘qituvchi" nashriyoti, 1970-yil.

Orbita.Uz taqdim etayotgan elektron nusxa: .Djvu va .pdf formatlaridagi variantlarda, sifatli skanerlangan.

Grafikasi: O‘zbek tili kirill alifbosida.

Umumiy fizika kursi. I-jild (S.E.Frish)

Mualliflar: S.E. Frish, A.V.Timoreva

Tarjimon: M. Vohidov

Tematik yo‘nalishi: Nazariy fizika,

Tarixi: Toshkent, "O‘qituvchi" nashriyoti, 1965-yil.

Orbita.Uz taqdim etayotgan elektron nusxa: .Djvu va .pdf formatlaridagi variantlarda, sifatli skanerlangan.

Grafikasi: O‘zbek tili kirill alifbosida.

Umumiy fizika kursi. II-jild (S.E.Frish)

Mualliflar: S.E. Frish, A.V.Timoreva

Tarjimon: M. Vohidov

Tematik yo‘nalishi: Nazariy fizika,

Tarixi: Toshkent, "O‘qituvchi" nashriyoti, 1972-yil.

Orbita.Uz taqdim etayotgan elektron nusxa: .Djvu va .pdf formatlaridagi variantlarda, sifatli skanerlangan.

Grafikasi: O‘zbek tili kirill alifbosida.