Gidrodinamika uchun Bernulli qonuni

Uyning yuqori qavatlaridan quvur orqali pastga qarab oqayotgan suv oqimini tasavvur qilib ko‘ring. Bunda, suyuqlikning bosimi quvur bo‘ylab yo‘l-yo‘lakay o‘zgarib boradi. Suyuqliklarning shuning singari oqish harakati qonuniyatlarini 1738-yilda Shveytsariyalik olim Daniil Bernulli (1700-11782) kashf qilgan. Hozirgi zamon fizikasida qabul qilingan shartli belgilarda Bernulli qonuni quyidagicha formula orqali ifodalanadi:

Bunda, v – oqim tezligi, g – Yer gravitatsiya maydonidagi erkin tushish tezlanishi, z – qaralayotgan suyuqlik elementi balandligi, p – bosim, ρ – esa suyuqlik zichligini bildiradi. const esa doimiy o‘zgarmas qiymatni anglatadi.

Ko‘rib turganingizdek, ushbu formula bosim, oqim tezligi va quvur balandligini o‘zaro bog‘laydi. Bernulligacha bo‘lgan olimlar, yuqoriga qarab harakatlanayotgan jism tortish kuchi maydonida o‘z kinetik energiyasini potensial energiyaga aylantirib borishini fahmlashgan edi. Bernulli esa, xuddi shunga o‘xshash tarzda, harakatlanayotgan suyuqlikning kinetik energiyasining o‘zgarishi ham, uning bosimini o‘zgarishi bilan bog‘liq bo‘lishini tushunib yetgan edi.

Uolles chizig'i

Tabiiy «pasport nazorati». Jonivorlar va hatto qushlar ham hech qachon kesib o'tmaydigan ko'rinmas chegara haqida.

Uolles chizig'i bu - Malay arxipelagi orollari orasidagi bo'g'ozlar orqali o'tuvchi shartli biogeografik chegaradir.

Agar siz Indoneziya mamlakatining geografik joylashuviga e'tibor qaratsangiz, u juda katta maydonni egallagan, son-sanoqsiz katta va kichik orollardan iborat ulkan arxipelagda yastanib yotganiga guvoh bo'lasiz. Sayyoramizdagi eng ajabtovur va qiziq tabiiy chegaralardan biri - Uolles chizig'i ham aynan shu mamlakat hududidan o'tadi. Uolles chizig'ining o'ziga xosligi shundaki, u masalan qirg'oq, yoki tog' tizmasi, yoxud bo'g'oz singari, biror geografik mintaqa va hududlarni o'zaro ajratib turuvchi tabiiy chegara emas; balki, u bir-biridan tamomila tubdan farq qiluvchi butun boshli hayvonot va o'simlik olamlarini o'zaro ajratib turuvchi bio-geografik chegaradir.

Turlar miqdorining ekotizim maydoniga bog'liqligi

Muayyan ekotizimda mavjud bo'lishi mumkin bo'lgan turlar soni mazkur ekotizim maydoniga to'g'ridan-to'g'ri bog'liqdir. Maydon qanchalik katta bo'lsa, unda mavjud bo'lishi mumkin bo'lgan turlar soni ham ko'proq bo'ladi.

Haqli savol tug'iladi: haqiqatan ham kichik ekotizimlardagi turlar soni yirik ekotizimlardagidan ko'ra kamroq bo'ladimi? Bir tarafdan, maydon qanchalik katta bo'lsa, undagi foydalanishga yaroqli bo'lgan turli ekologik makonlar ham shunchalik ko'p bo'ladi deb umid qilish mumkin. Boshqa tarafdan, masalan nima uchun yaylov maydonining ikki barobar qisqarishi tufayli undagi biologik xilma xillik ham shunga monand kamayadi deb o'ylash kerak o'zi? Tushunarliki, bunda organizmlarning umumiy soni kamayadi albatta, lekin nimaga endi bunda o'sha yaylovda yashaydigan turlar soni ham kamayishi sodir bo'ladi?

Genlar dreyfi

Populyatsiyadagi genlar chastotasi tasodifiy omillar ta'sirida o'zgarib turishi mumkin

Xardi-Vaynberg qonuniga ko'ra, nazariy jihatdan, muayyan ideal populyatsiyada genlar taqsimoti avloddan-avlodga o'tishlarning barchasida doimiy bir xillikni saqlaydi. Masalan, o'simliklardagi baland bo'yni ta'minlovchi genga ega «nabiralar» soni, xuddi shu genga egalik qiluvchi ota-onalar soni bilan teng bo'lishi lozim. Lekin, amalda, real populyatsiyalarda hammasi ancha boshqacha. Tasodifiy hodisalar tufayli, avloddan-avlodga o'tishlardagi gen taqsimoti chastotasi o'zgarib turadi va bu hodisani fanda genlar dreyfi deyiladi.