Quyoshning fizik parametrlari

22.07.2013 04:25 Muzaffar Qosimov Ma'lumotnomalar - Astronomiya
Chop etish
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Quyoshning fizik parametrlari

 

Quyosh tizimining (Sayyoralar va ularning tabiiy yo‘ldoshlari, asteroidlar, kometalalar va ho kazolarning) 99.866% massasi Quyoshning o‘zida jamlangan bo‘lib, u asosan Vodorod (taxminan 70%) va Geliy (taxminan 27%) dan tashkil topgan. Quyoshda uzluksiz ravishda termayadro reaksiyalari boradi va o‘z atrofiga juda ulkan miqdorda yorug‘lik nuralnishlari taratadi. Quyoshdan chiqqan yoruglik to‘lqinlari 8 daqiqa va 20 soniyada Yerga yetib keladi. Quyida Quyoshning asosiy astrofizik parametrlari keltirilgan:

 

Diametri: 1392000 kilometr;

Massasi: 1.99·1027 tonna;

Hajmi: 1.4?1018 tonna km3;

Sirti: 608.7·1010 km2;


 

Yerga eng yaqin masofasi: 147100000 kilometr (yanvar oyida);

Yerdan eng uzoqlashgan masofasi: 152100000 kilometr (iyulda);

o‘rtacha zichligi: 1410 kg/m3;

Markaziy qismi zichligi: 150 000 kg/m3 atrofida;

Sirtidagi erkin tushish tezlanishi: 273.98 metr/soniya;


 

Yer atmosferasi chegarasida Quyosh diski markazining ravshanligi: 2.48·109 kd/m2;

Sirtining o‘rtacha ravshanligi (yer atmosferasidan tashqarida kuzatilganda): 1.98·109 kd/m2;

Yerning quyoshdan yoritilganligi (atmosfera tashqarisida): 127000 lyuks;

Yer sirtining Quyoshdan yoritilganligi: 100000 lyuks;


 

Quyosh doimiysi: 1.36·103 Vt/m2 yoki (1.95 kalsm2 ?min );

Quyoshning umumiy nurlanish quvvati: 3.82·1023 kVt;

Yer tushadigan Quyosh nurlanishi quvvati: 2·1014 kVt*;


 

Nurlanish natijasida Quyosh massasining kamayib borishi: 4·106 t/soniya;

Quyoshning ko‘rinadigan yulduz kattaligi: ?26.74;

Quyoshning Yerni o‘z orbitasida tutib turuvchi tortish kuchi: 3.5·1019 kN yoki, (3.6·1021 kgk);

Sirtidagi ikkinchi kosmik telik: 6.18·1015 metr/soniya;


 

Quyosh o‘z o‘qi atrofidagi aylanishida ekvatoridagi chiziqli teligi: 2.025 km/soniya;

Quyosh ekvatoridagi siderik aylanish davri: 25 kun, 9 soat, 7.2 daqiqa;

Quyosh ekvatoridagi sinodik aylanish davri: 25 kun, 6 soat, 36 daqiqa;


 

Markaziy qismidagi harorat : 1·107 ? 1.5·103 Kelvin;

Markaziy qismidagi bosim: 3.9·1010 MPa yoki, 4 ·1011 kg/cm2;

Quyoshning mutloq yulduz kattaligi: +4.83;


 

Quyoshning Galaktika markazi atrofida aylanish orbitasi bo‘ylabharaktlanish tezligi: 250 km/soniya;

Quyoshning Galaktika markazi atrofida aylanish orbitasi bo‘ylab Bir marta aylanib chiqish davri: ?200 million yil;

Quyoshdan Galaktika markazigacha bo‘lgan masofa: ?10 000 parsek;

Taxminiy yoshi: ?5 milliard yil;

 


 

Quyoshda eng ko‘p tarqalgan kimyoviy elementlar.

 

Quyoshda hozirgacha 70 dan ortiq kimyoviy elementlar mavjudligi aniqlangan. Ulardan Geliy dastavval Quyoshda, keyin esa Yer sharoitida kashf etilgan.

 

Kimyoviy element

1 000 000 dagi ulushi

Vodorod

745 000

Geliy

237 000

Kislorod

8 990

Uglerod

3 900

Temir

1321

Neon

1200

Azot

870

Kremniy

830

Magniy

720

Oltingugurt

380

 

 


* Quyoshdan yerga keladigan nurlanish energiyasining yarmisiga yaqini Yer atmosferasining yuqori qatlamlarida qayta akslanadi.


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

 

Yangilаndi: 24.09.2018 09:15