Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Xalqaro Birliklar Tizimi - SI
Fizik kattaliklarning xalqaro birliklari tizmi - SI

Bu bo'limda Siz hozirgi kunda fan-texnikaning turli sohalarida amal qilib kelayotgan Xalqaro Birliklar tizimi va uning tarkibiy birliklari bilan tanishasiz...



Soniya

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Soniya

SI ning asosiy birliklaridan yana biri bu - soniyadir. Uning amaldagi ta'rifi 1967-yilda qabul qilingan bo‘lib, unga ko‘ra, soniya - Seziy-133 atomining ikkita o‘ta nozik sathlari orasidagi bir-biriga o‘tishiga muvofiq keladigan yorug‘lik nurlanishining 9 192 631 770 davriga teng ekanligi belgilangan. Seziy-133 atomining o‘ta nozik sathlari orasidagi kvant o‘tishi deganda, asosiy holat S1/22 uchun, F=4, mF = 0?F=3, mF=0 qo‘zg‘almas o‘tish nazarda tutiladi.

Shuni ta'kidlash kerakki, vaqt birligining mazkur ta'rifi, huddi metrniki kabi, uzoq yillar davomida, turli variantlardagi aniqlash va ta'riflash usullariing murakkab evolyutsion bosqichlardan o‘tib kelishi natijasida shakllangandir. Vaqtning o‘lchov birligini aniqlash, uzunlik va masofa o‘lchov birliklarini aniqlashga nisbatan birmuncha murakkabliklarga ega, chunki, metr va kilogrammlar uchun bir marotaba mukammal etalon tayyorlab olib, uni ishonchli joyda saqlash va zaruriyat bo‘lganda, undan namunalar olish mumkin. Biroq vaqt esa, doimiy harakatda bo‘lib, uning o‘lchov birligini aniqlashda, nisbiy solishtirish ishlarini bajarish kerak bo‘ladi.

Yangilаndi: 23.05.2019 09:36
 

Termodinamik harorat birligi - Kelvin

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Termodinamik harorat birligi - Kelvin

Termodinamik haroratning ta'rifi 10-O‘TXK (1954 yil, Rezolyutsiya 3; CR 79) tomonidan tasdiqlangan bo‘lib, fundamental qiymat sifatida suvning uchlanma nuqtasi termodinamik haroratining 1/273.16 qismiga teng deb aniqlangan. 13-O‘TXK (1967/68, Rezolyutsiya 3; CR 104 va Metrologia 1968, 4, 43) "Kelvin gradusi" atamasi va °K belgisi o‘rniga, Kelvin va K belgisidan foydalanishni joriy etdi va Termodinamik harorat ta'rifini quyidagicha qilib belgiladi. (1967/68, Rezolyutsiya 3; CR 104 va Metrologia 1968, 4, 43).

Kelvin - termodinamik harorat birligi. U suvning uchlanma nuqtasi termodinamik haroratining 1/273.16 ulushiga teng.

Bundan kelib chiqadiki, suvning uchlanma nuqtasining termodinamik harorati 273.16 K ga teng ekan.

2005-yilda O‘TXI quyidagini ma'qulladi: (ya'ni, O‘TXQ suvning izotop tarkibiga nisbatan aniq talab qo‘ydi.)

Yangilаndi: 27.11.2018 11:58
 

Zivert

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Zivert

Zivert - Xalqaro Birliklar Tizimidagi SI dagi effektiv va ekvivalent ionlanuvchi nurlanish dozasining o‘lchov birligi. 1979-yildan e'tiboran fanga joriy etilgan. Birlik, ionlanuvchi nurlanishlarning (radiatsiya) inson salomatligiga ta'sirini o‘rganishda katta mehnatlari singgan mashhur shved olimi Rolf Zivert sharafiga shunday atalgan. SI dagi birliklarning nomlarini yozish imlo qoidalariga muvofiq, olim sharafiga atalgan birlikning nomi, so‘z boshida kelgan o‘rinlardan tashqari, so‘z o‘rtasi va oxirida, kichik harflar bilan "zivert" tarzida yoziladi. Uning belgisi esa, matn davomidagi har qanday o‘rinda katta harflar bilan "Zv" tarzida yoziladi.

Zivertning ta'rifi quyidagicha:

Yangilаndi: 13.12.2018 08:33
 

Hayot jarayonlarini qanday o‘lchashgan?

E-mail Chop etish PDF

Hayot jarayonlarini qanday o‘lchashgan?

Endi esa, qadimgilar vaqtni qanday o‘lchaganliklari haqida gaplashamiz. Yaqindagina olimlar, Madagaskar oroilida, qadimgi xalqlarga taalluqli bo'lgan juda g‘alati bir vaqt o‘lchash uskunasi - guruch xumchasini topib oldilar. Orollilklarning barchasi guruchning qanday ahamiyatga ega aknligini juda-juda yaxshi tushunishadi va uni qaynatib taom tayyorlashni ham yaxshi bajarishadi. Ularning taomiliga ko‘ra guruchni taxminan 20 daqiqa qaynatish zarur. Uch xumcha guruch - 1 soat qaynatiladi. Taajjubli, lekin, amaliy ahamiyatga ega holat to'g'rimi?

Vaqtni o‘lchash borasidagi boshqa bir qadimiy birlikni biz kitob avvalidagi - bosqich haqidagi maqolada ko‘rib o‘tgan edik. Ya'ni, quyosh botgunicha o‘rtacha qadam bilan ikki daqiqa ichida bosib o‘tiladigan yo‘l - bosqich deyilgan edi. Ushbu birlikdan esa, teskari tartibni keltirib chiqarsak, demak bir bosqich masofani taxminan ikki daqiqa vaqt o‘lchovi sifatida ham qarash mumkin ekan. Agar istasangiz buni, o‘zingiz ham osonlik bilan tekshirib, ishonch hosil qilishingiz mumkin.

Yangilаndi: 30.11.2018 13:09
 

Elektr toki kuchi birligi - Amper

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 22
Juda yomon!A'lo! 

Elektr toki kuchi birligi - Amper

Tok kuchi va qarshilik uchun "Xalqaro birliklar" deb atalgan birliklar 1893-yilda Chikagoda o‘tkazilgan Xalqaro Elektr Kongressida tasdiqlangan va "Xalqaro amper" va "Xalqaro om" larning ta'riflari 1908-yildagi London kongressida qabul qilingan edi.

Garchi 8-O‘TXK da ham elektr sohasiga tegishli "Xalqaro birliklar" ning "Mutloq birliklar" bilan almashtirilishi yakdil ma'qullangan bo‘lsa hamki, bu faqat 9-O‘TXK (1948) da O‘TXI taklif etgan quyidagi ko‘rinishda qabul qilindi (1946, 2 -Rezolyutsiya; PV, 20, 129-137):

Amper - vakuumda bir-biridan 1 metr masofa uzoqlikda joylashgan cheksiz uzun va o‘ta kichik ko‘ndalang kesimga ega ikki parallel o‘tkazgichdan o‘tganda, o‘tkazgichning har 1 metr uzunligida 2·107 Nyuton o‘zaro ta'sir kuchi hosil qiladigan o‘zgarmas tok kuchiga teng.

Bundan kelib chiqadiki, tarqalish muhitining magnit singdiruvchanligi nomi bilan ham ataladigan, magnit doimiysi - μ0 ning qiymati μ0=4π·10–7 Genri taqsim metrga aniq teng. μ0=4π·10–7 H/m.

1946-yildagi asosiy matnda ko‘rsatilgan "MKS kuch birligi" so‘zi bu joyda 9-O‘TXQ tomonidan tasdiqlangan "nyuton" so‘zi bilan almashtirildi. (1948, 7-Rezolyutsiya; CR, 70).

Yangilаndi: 05.11.2019 10:26
 


Maqolaning 3 sahifasi, jami 8 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - may - Kimyogarlar kuni


1 - iyun - Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni


5 - iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


13 - Iyd al-Adho - Qurbon hayoti kuni (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


 

1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Bilimlar kuni.


 

1 - Oktyabr - Ustoz va murabbiylar kuni. (Dam olish kuni)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

????????????????????????

Kimyo o'qituvchisi Boltavoyga savol beryapti:

-Boltavoy, doskada qaysi moddaning formulasi yozilgan?

Boltavoy vaziyatdan chiqmoqchi bo'lib:

-Domla, shu tilimni uchida turibdiyu, aytolmayapman-da!

Shunda domla rangi oqarib, titroq ovoz bilan:

-Tez tupurib tashla! Axir bu zaharli kislota-ku!!!


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 830
O'qilgan sahifalar soni : 5106008

Tafakkur durdonalari

Dunyoda ilmdan o'zga najot yo'q va bo'lmagay! (Imom Buxoriy)