Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish
Bosh sahifa Ma'lumotnomalar
Ma'lumotnomalar bo'limi


XABBL KOSMIK TELESKOPI: Koinot qa'ridagi hayot izlarini topish yo‘lidan bormoqda

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

XABBL KOSMIK TELESKOPI:

Koinot qa'ridagi hayot izlarini topish yo‘lidan bormoqda

 

Koinot mo‘jizalarga boy. Shu bois ham insoniyat yaralgandan buyon uning sir-sinoatidan boxabar bo‘lishga intiladi. Ming yillardan buyon osmon, undagi yulduz va sayyoralarning joylashgan o‘rni, ularga qarab yo‘nalishlarni aniqlash butun boshli fan sifatida olimu donishmandlarni, balki oddiy fuqarolarni ham o‘ziga jalb qilib keladi. Har bir davrning rivojlangan ilm-fani esa ushbu jumboqlarning yechimiga birin-ketin javob topmoqda. Kosmik kemalar, Yerning sun'iy yo‘ldoshlari koinot sari uchirilgan, axborot texnologiyalari jadal taraqqiy yetgan XX-asrda esa olimu mutaxassislar yana bir olamshumul kashfiyot - Xabbl kosmik teleskopini insoniyatga taqdim etdi.

Yangilаndi: 08.12.2018 20:11
 

Molyar massa

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 3
Juda yomon!A'lo! 

Molyar massa

Oddiy yoki murakkab modda va uning massasi oʻrtasidagch  bogʻliqlikni oʻrnatnsh uchun molyar massa tushunchasidan foydalaniladi.

Molyar massa (M yoki r) massaning modda miqdoriga nisbatidir. Uning birligi Xalqaro birliklar tizimiida kilogramm taqsim mol (kg/mol).

Shuningdek, gramm taqsim mol (g/mol) birligini ham ishlatish mumkin. Masalan, uglerod (IV) oksid - CO2 ning molyar massasi 44 g/mol ga tent (44 g emas!); sulfat kislota - H2SO4 ning molyar massasi 98 g/mol ga teng (98 g emas!) va hokazo.

Etil spirtining yonish  reaksiyasi:

C2H5OH + 3 O2 = 2CO2 + 3H2O

Yangilаndi: 27.02.2019 15:53
 

Segnetoelektriklar

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 7
Juda yomon!A'lo! 

Segnetoelektriklar

Segnetoelektriklar deb bir qator ajoyib dielektrik xossalarga ega bo‘lgan va birinchi navbatda, hatto tashqi bo‘lmaganida ham vujudga keladigan, o‘z-o‘zida elektr qutblanish xususiyatiga ega bo‘lgan kristall moddalarga aytiladi. Birinchi marta bu xossalarni fizik olimlar I.V.Kurchatov va P.P. Kobeko, segnet tuzi (NaKC4H4O64H2O) kristallarini tekshirayotganda aniqlagan edilar. Shundan, mazkur sinf dielektriklar uchun segnetoelektriklar nomi kelib chiqqan. Keyinchalik, ba'zi boshqa kristallarning, masalan, bariy titanati, litiy tantalati, kaliy digidrofosfati kristallarining segnetoelektrik xossalarga ega bo‘lishi aniqlandi. Segnetoelektriklar o‘z dielektrik xossalarining anizotropiyasi bilan xarakterlanadi. Masalan, agar elektr maydon muayyan kritallik o‘qlar bo‘lab hosil qilingan bo‘lsa, u holda ε dielektrik doimiy biror haroratlar sohasida maydon kuchlanganligiga kuchli darajada bog‘langan bo‘la boshlaydi va juda katta (ε~10000) qiymatga erishadi. Bundan tashqari, ε kattalik dielektrikning oldingi holatiga bog‘liq bo‘ladi. Dielektrikning segnetoelektrik sohasini chegaralovchi haroratga Kyuri nuqtasi deyiladi. Yuqoriroq haroratlarda moddalarning segnetoelektrik xossalari yo‘qoladi. Ba'zi segnetoelektriklarda ularning ajoyib xossalari harorat bo‘yicha ham yuqoridan, ham pastdan chegaralangan ikkita Kyuri nuqtadi bo‘ladi.

 

Yangilаndi: 30.11.2018 13:21
 

Siyrak yer elementlari

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 6
Juda yomon!A'lo! 

Siyrak yer elementlari


Bu nom bilan 15 ta kimyoviy element: lantan (Z=57) va 14 ta lantanoidlar (Ce, Z=58 dan, Lu, Z=71 gacha)ning tarixiy nomidir. Bu elementlar Mendeleev davriy jadvalining oltinchi davrida joylashgan. siyrak yer elementlari jumlasiga yana skandiy (Z=21) va ittriy (Z=39) kiradi. Chunki bu elementlarning ochilishi va o‘rganilishi tarixi siyrak yer elementlariningtarixi bilan chambarchas bog‘liqdir.
Tabiatda siyrak yer elementlari odatda bir-biri bilan yaqin uchraydi. Hozirda 250 ga yaqin siyrak yer elementlarining minerallari ma'lum bo‘lib, ularni mumtoz siyrak elementlarga qo‘shib bo‘lmaydi.
XIX-asrda va XX-asr boshlarida 100 dan ortiq siyrak yer elementi kashf etilgani e'lon qilindi, ammo, bu kashfiyotlarning ko‘pi xato ekanligi aniqlandi. Haqiqatda esa tabiatda qancha siyrak yer elementi mavju ekanlgini hech kim aniq aytib bera olmadi.
Bu ularning birinchi jumboq tomoni edi. Ikkinshisi esa siyrak ter elemntlarining kimyoviy o‘xshashligidir. Bitta siyrak yer elementini boshqasidan ajratib olish uchun ko‘p minglab turli xil kimoviy operatsiyalarni olib borishga va yillab vaqt sarflashga to‘g‘ri kelgan. Nima uchun siyrak yer elementlari juda o‘xshash? Buni ham hech kim tushuntirib bera olmadi. Nihoyat uchinchi jumboq: birikmalar tarkibida uch valentli bo‘ladigan siyrak yer elementlarini kimyoviy elementlarning davriy sistemasida qanday joylashtirish kerak?
Bu savollarga javob topish asosan fiziklarga qoldi, ammo kimyogarlar ham mumkin bo‘lgan hamma imkoniyatlardan foydalandilar. Ular siyrak yer elementlarini bir qatorga (atom massalarining ortib borishi tartibida) to‘g‘ri joylashtirib, bu elementlarning sonini taxminiy aniqladilar.

Yangilаndi: 26.12.2018 08:29
 

Sifat koeffitsiyenti

E-mail Chop etish PDF

Sifat koeffitsiyenti

Sifat koeffitsiyenti bu - radiobiolgiyadagi nisbiy biologik effektivlikning (NBE) o‘rta qiymatdagi koeffitsiyenti bo‘lib, u muayyan turdagi nurlanishning (?-nurlanishga nisbatan) xavflilik darajasini ifodalaydi. Koeffitsiyent qanchalik katta bo‘lsa, nurlanish ham shunchalik xavfli bo‘ladi. Ya'ni, ushbu atamani, "zararlanish darajasi (sifati) koeffitsiyenti" sifatida tushunish to‘g‘riroq bo‘ladi.

Muayyan nurlanish turining nisbiy biologik effektivligi bu - bir xil ekvivalent dozadagi nurlanishning, yutilgan rentgen nurlanishi (yoki gamma nurlanishi) dozasiga nisbatining ifodalaydi.

Ionlanuvchi nurlanishlarning sifat koeffitsiyentlarining qiymatlari, insonning ionlanuvchi nurlanishlarning kichik dozalari ta'sirida surunkali nurlanishi olishi natijasida, yutilgan energiya miqdorining salbiy biologik ta'sirlarini mikroo‘lchamlarda taqsimlanishini inobatga olgan holda hosil qilingan.

Turli manbalardagi sifat koeffitsiyentining qiymatlari o‘zaro farqlarga egadir. Shu sababli quyidagi jadvalda, ularning turli ko‘rsatkichlari keltirildi.

Yangilаndi: 30.11.2018 13:29
 


Maqolaning 7 sahifasi, jami 27 sаhifа
Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - may - Kimyogarlar kuni


1 - iyun - Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni


5 - iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


13 - Iyd al-Adho - Qurbon hayoti kuni (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


 

1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Bilimlar kuni.


 

1 - Oktyabr - Ustoz va murabbiylar kuni. (Dam olish kuni)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyo o'qituvchisi Boltavoyga savol beryapti:

-Boltaviy, doskada qaysi moddaning formulasi yozilgan?

Boltavoy vaziyatdan chiqmoqchi bo'lib:

-Domla, shu tilimni uchida turibdiyu, aytolmayapman-da!

Shunda domla rangi oqarib, titroq ovoz bilan:

-Tez tupurib tashla! Axir bu zaharli kislota-ku!!!


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 830
O'qilgan sahifalar soni : 5106016

Tafakkur durdonalari

Xitoydan bo'lsa ham ilm o'rganinglar.

Hadis