Orbita . U Z

Ilm-fan fazosi uzra

  • Shrift o'lchamini kattalashtirish
  • Odatiy shrift o'lchami
  • Shrift o'lchamini kichiklashtirish

Serera

E-mail Chop etish PDF
Maqola Reytingi: / 1
Juda yomon!A'lo! 

Serera

Serera (1 Ceres) - Asteroidlar belbogida joylashgan, Yerga eng yaqin karlik sayyora. Serera 1801-yilning 1-yanvar tunida Italiyalik astronom, Palermo universiteti olimi Juzeppe Piatssi tomonidan kashf qilingan. Mars Yupiter orasida biror bir sayyora mavjud bolishi haqidagi goya ilk marta olmon astronomi Iogann Elert Bode tomonidan bildirilgan bolib, u Titsius-Bode qonuniyatiga asoslangan edi. 1781-yilda Uilyam Gershel Uranni kashf etgach, uning orbital radiusi mazkur qonuniyatga mos bolib chiqdi. shunga kora astronomlar, Quyoshdan 2.8 a.b. masofada ham biror sayyora bolishi kerak degan fikr bilan, qidirish ishlarini boshlab yuborishdi. Buning uchun, Frans Ksaver fon Tsax boshchiligida, 24 nafar astronom mutaxassisdan iborat guruh tuzilib, ular tinimsiz kuzatuvlar olib borishga kirishishdi. Biroq, ularning barcha urinishlari zoe ketdi. Ulardan mustaqil ravishda, Palermo rasadxonasida kuzatuv olib borayotgan Piatssi, burj yulduzlari katalogidagi 87-yulduzni qidirish ishlari davomida, tasodifan korib qoladi. Piatssi avvaliga uni kometa deb oylaydi va bu haqida Berlinga, Iogann Bodega xat orqali ma'lum qiladi. Tez orada, Piattsining ozi, bu osmon jismi, aynan Mars va Yupiter orasidagi sayyora ekanligini fahmlab qoldi va bu haqida, endilikda, tolaroq ma'lumot va qiymatlar bilan batafsil xat yozib, ham Bodega, ham, Parijlik olim Jerom Lalandga yolladi. Piatssining ma'lumotlaridan kelib chiqib, mashhur matematik olim Karl Fridrix Gauss, Sereraning orbitasini hisoblab chiqdi. uning natijalariga kora, 1801 yilning dekabr oyida fon Tsax, rasmiy ravishda yangi sayyora - Sereraning kashf etilganligini e'lon qildi.

Yangi sayyoraga nom berishda avval, uning kashfiyotchisi Piatssi Serera Ferdinandea (Ceres Ferdinandea) nomini, ya'ni qadimgi Rim dehqonchilik va hosildorlik ma'budining nomi bilan, Sitsiliya qiroli Fernandea III ning ozaro biriktirilgan shaklidagi nomni berishni taklif qildi. Biroq, olimlarning muzokaralaridan song, Fernandea ismi boshqa mamlakatlar, ayniqsa, Sitsiliya bilan diplomatik sovuqchilikka ega davlatlar tomonidan qabul qilinmaydi degan mulohazaga kora, undan voz kechildi va oddiy qilib, Serera nomi qoldirildi. 1803-yilda kashf etilgan yangi kimyoviy element ham Sereraning sharafiga Seriy deb nomlandi.

Serera bir necha bor ilmiy bahs-munozaralarga sabab bolgan: u kashf etilgan ilk davrda Quyosh tizimining odatiy sayyorasi sifatida qaralgan va tegishli katalog va darsliklarga kiritilgan. Biroq, kop otmay, 1802-yildayoq uni asteroid sifatida qayd etilgan va to 2006-yilgacha shu maqomda bolgan. Bu davr mobaynida Serera koinotdagi eng katta asteroid sifatida qaralgan. XAI 2006-yildan e'tiboran Sererani karlik sayyora sifatida e'tirof etdi.

Serera orbitasi, Pluton va Merkuriylarnikiga nisbatan ancha barqaror. Uning Quyoshgacha bolgan masofasi, perigeliyda 2,54 a.b. va affeliyda 2.98 a.b. ni tashkil qiladi. Orbita ekstsentrisiteti 0.08. Quyosh atrofida toliq aylanib chiqish muddati 4.9 yil. Serera bir kecha-kunduzi 9 soat va 44 daqiqani tashkil qiladi. Yer va Serera ortasidagi ortacha masofa ~263,8 million km.

~950 km diametrga kora, Serera, asteroidlar belbogidagi eng yirik obyekt hisoblanadi va belbogdagi obyektlar umumiy massasining 32% qismini tashkil qiladi. Serera oz xususiyatlariga kora ba'zi sayyoralarning tabiiy yoldoshlaridan ancha katta. Uning shakli ham sferik shaklga ancha yaqin bolib, uning yuzasida suv muzlari va ba'zi minerallarning gidratlari aniqlangan. Gershel teleskopi esa, Sererada suv buglari mavjudligini qayd etdi. shuningdek, olimlar, bu karlik sayyoraning ichki qatlamlarida suvli okean mavjud bolishi mumkinligini ham istisno etishmagan.

Yerdagi kuzatuvchi uchun Sereraning korinadigan yulduz kattaligi 6.7 dan 9.3 yulduz kattaligigacha ozgarib turadi. Bu Sereraning eng yorqin ravshanlikka ega bolgan vaqtlarida ham, uni qurollanmagan koz bilan korib bolmasligini bildiradi. 2008-yilda olib borilgan olchash ishlarining uchta eng aniq qiymatlariga kora, Sereraning massasi 9,41020 kg, ortacha zichligi esa 2,077 gr/sm3. Serera sirtidagi ortacha harorat 167 K (?106 C) ni tashkil qiladi. Harorat perigeliyda 240 K (?33 C) gacha chiqishi mumkin.

Sereraning Kashf etilishi

Kashf etgan olim

Juzeppe Piatssi

Kashf etilgan joy

Palermo, Italiya

Kashf etilgan sana

1-yanvar, 1801 yil

Kashf etish usuli

Kuzatuv

Sereraning orbital korsatkichlari

Perigeliy

2,5465 a.b. ; 381 028000 km;

Afeliy

2,9842 a.b. ; 446 521000 km;

Katta yarim oq (?)

2,7653 a.b. 413 767000 km;

Orbita ekstsentrisiteti (e)

0,07934;

Siderik aylanish davri

1680,5 kun;?4.6 yil.

Orbital tezligi (v)

17,882 km/soniya;

Ortacha anomaliya

27,448

Peritsentr argumenti

2,825

Ogishi

10,585

Yoldoshlari

-

Sereraning fizik korsatkichlari

Ekvatorial radiusi

487,3 1.8 km;

Qutb radiusi

454,7 1.6 km;

Hajmi (V)

6,39109 km3;

Massasi (m)

9,43 � 0,071020 kg;

ortacha zichligi (?)

2,077 g/sm3;

Ekvatoridagi erkin tushish tezligi (g)

0,27 m/soniya2;

Oqining ogish burchagi

~3

Albedo

0,090 0,0033;

Korinadigan yulduz kattaligi

6.7 dan 9.32 gacha;

Mutloq yulduz kattaligi

3,36 0.02

Sirtidagi ortacha harorat

?167 K (?106 C)

Yer, Oy va Sereraning o'lchamlarining taqqoslanishi


Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring:

Feysbukda: https://www.facebook.com/Orbita.Uz/

Tvitterda: @OrbitaUz

Google+ : https://plus.google.com/104225891102513041205/posts/

Telegramdagi kanalimiz: https://telegram.me/OrbitaUz

Yangilаndi: 12.09.2018 13:40  
Maqola yoqdimi? Do'stlaringizga ham tavsiya qiling:

Mulohaza bildiring:


Mahfiy kod
Yangilash

Banner

Orbita.Uz infotekasi

Milliy bayramlarimiz

Yaqin kunlardagi rasmiy bayramlar, kasb bayramlari, muhim tarixiy va xalqaro sanalar.

26 - may - Kimyogarlar kuni


1 - iyun - Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni


5 - iyun - Iyd al-Fitr - Ramazon hayiti (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


13 - Iyd al-Adho - Qurbon hayoti kuni (Dam olish kuni) (oy chiqishiga qarab bir kunga o'zgarishi mumkin)


 

1 - Sentyabr - Mustaqillik kuni. (Dam olish kuni)


2 - Sentyabr - Bilimlar kuni.


 

1 - Oktyabr - Ustoz va murabbiylar kuni. (Dam olish kuni)

O'zbekiston shaharlari ob-havo ma'lumotlari

Orbita.Uz do'stlari:

Ziyo istagan qalblar uchun:

O'zbek tilidagi eng katta elektron kutubxona!

​Ўзбекча va o'zbekcha o'zaro transkripsiya!
O'zbekcha va ўзбекча ўзаро транскрипция!

Bizning statistika


Orbital latifalar :) :)

Kimyo o'qituvchisi Boltavoyga savol beryapti:

-Boltaviy, doskada qaysi moddaning formulasi yozilgan?

Boltavoy vaziyatdan chiqmoqchi bo'lib:

-Domla, shu tilimni uchida turibdiyu, aytolmayapman-da!

Shunda domla rangi oqarib, titroq ovoz bilan:

-Tez tupurib tashla! Axir bu zaharli kislota-ku!!!


Birliklar Konvertori

Birlik / Kattalik turini tanlang:
Qiymatni kiriting:

Natijaviy qiymat:

© Orbita.uz

Kontent statistikasi

Foydalanuvchilar soni : 368
Kiritilgan mаqolalar soni : 814
O'qilgan sahifalar soni : 4565357

Tafakkur durdonalari

Ilm-Fan Taraqqiyotni yetaklovchi kuchdir!